BUITENGEWONE KALENDER: 1998
EXTRAORDINARY CALENDAR
UN CALENDRIER EXTRAORDINAIRE
AUßERORDENTLICHER KALENDER
van JoopVisser © voor drukkerij douma dokkum
het werkmodel
voor de stans- en preegvorm
Deze kalender werd een totaal
project. Het begon met een
gesprekje tijdens de koffie over
zee-surfen (een oude hobby
van Nico) en de wrakke tobbes
waarmee men in de loop der eeuwen
de zee op ging.
Joop hield zich in die tijd bezig
met Oud-Engels, dat is nog niet
over. Teksten over reizen
van de
Anglo-Saksische volken, de
Vikingen en hun confrontaties met
Romeinen en anderen gaf een schat
aan informatie die zeer nuttig was
bij de vertaling van het gedicht:
SEAFARER
dit
gedicht zou de kern gaan vormen van het kunstenaarsboek dat een
jaar later verscheen in een
casette die precies zo sluit dat de
drukkers-tekens aan de linker- en rechterzijde van de
bladen
(waarvan het geheel is gemaakt) precies aansluiten wanneer dit blad
als beschermvel om
het boekblok is gevouwen.
Het werken aan het kalenderontwerp en aan de vertaling; het studeren en knutselen ging wonderwel samen en gedurende die periode werden in de drukkerij proefdrukken verzameld die dienst konden gaan doen als basis voor een lange reeks experimenten met alle mogelijkheden die diverse opmaakprogramma's in samenhang met schetsen en tekeningen hadden. Tenslotte kwam er in de drukfase dan nog de mogelijkheid om door op vele soorten papier en hun onderbedrukking te werken een grote kleurenrijkdom te bereiken. De kalender zelf groeide naar een pop-up met een technisch nieuwe benadering. Volgens het principe van het 'zoutvaatje' is uit één blad, zonder plakken, alleen door snijden en vouwen een geheel driedimensionale vorm ontstaan. Door nu twee vormen te voorzien van een respec- tievelijk 'warme' en koude bedrukking en deze ruggelings tegen elkaar te plaatsen ontstond het schip dat door de zeeën klieft.
-
de werktekening met laatste correctie -
- voor de mensen die uiteindelijk de oplage van de kalender hebben gevouwen
moeten we heel veel respect hebben; het was een heidens werk en zelfs
zeer ervaren vouwers kwamen nauwelijks boven de twee per uur
complete Nederlandse vertaling van Joop Visser
|
een beetje zeevaartgeschiedenis |
|
|
Julius
Caesar raakte er niet over uitgepraat: die schepen die zo anders
waren gebouwd en getuigd als hij uit de traditie van rond de Middel-landse
Zee kende. Ook Plinius en weer later Solinus zullen met barre verhalen
beelden oproepen van de volken van Hibernia en Brittania.
|
Niet
geheel onwaar; maar er is een traditie in de scheepsbouw in deze gebieden,
die vele typen deed ontstaan; toch wel al zo'n 2000 jaar voor Julius
bij de slag tegen de Veneti kennis maakt met schepen 'waarvan ze een
onbeperkt aantal bezaten' en die voor zijn klassieke zeestrijd methoden
te solide zijn. Zeker niet alleen gevlochten 'curraghs'. Rompen van veel zwaardere soorten schepen konden bestaan uit planken van zo'n 7,5cm dik voor de brede huidgangen naast de kielbalk, aflopend naar ongeveer 5cm aan de boorden. Schepen met een gladde huid op spanten en een dek; alles van eikenhout, duimdikke bouten en gesmede spijkers. Geen roeiers; zeilen van huiden. Drie in Yorkshire, North Ferriby, gevonden schepen uit de bronstijd waren geen vlotten die hun drijfvermogen uit massa haalden, maar romp-schepen, uit gezaagde en met de zijkanten tegen elkaar aan verbonden planken. Mogelijk een ontwikkeling tussen drijvende manden met huiden bespannen en beplankte spanten. Let wel, die 'drijvende manden' waren er in soorten en maten. Een legendarische Ierse zeereis werd ondernomen met 60 opvarenden in een 'curragh'; bekleed met driedubbele ossenhuiden. |
|
Wanneer Helena nog geschaakt moet worden door Paris is er al 800 jaar een knoop in Troje die zijn duplicaat kent in Devizes, ten noorden van de Salisbury Plains. Kleine getuige van die scheepvaartavonturen is het halssnoer van Exlo: tinnen kralen uit Engeland, faience kralen uit Egypte en barnsteen. Het was 1700 v.Chr. en warmer in Ierland; net als in de Anglo-Saksische tijd. |
Homerus laat Ulysses
nog een twintig-tal populieren zoeken, die hij vlak en effen
schaaft om ze aaneen te sjorren. Hij verbindt ze met doorgaande pennen
tot een stevig vlot. Daarop is een dek, omsloten door een verschansing
en een 'put' die afgesloten kan worden bij een zware zeegang. Hoe fraai de reis ook was, toch niet echt het schip waarmee Troje z'n 10% tin uit Wales kon laten komen om een beetje bronstijd te kunnen beleven, versiert met het goud uit Ierland. |
