HOME
naar de kalender van het jaar:
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

Een spelletje 'Valentines' waarbij wie - met blinddoek voor - in het hart prikt mag zoenen;

en de traditionele 'winterboek-geneugten' van kennisverwerving middels handenarbeid.

DOUMA'S WONDERE KALENDERWERELD; een leerzaam avontuur met ontwerper/componist/beeldend kunstenaar Joseph J. Visser.

2014

Ezeltje prik in de traditie van het Valentine-spel: wie in het hart prikt mag zoenen.......................................Uw ontwerper op het Water Closet met Driekoningenhoed gemaakt van de vissenkom die in de kalender zit...........................................Ludi bekijkt de zoötroop

. . . . . . . . . . . . . . . . . Het spelletje 'EZETJE-PRIK'. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 'DRIEKONIGENMUTS' gemaakt van de viskom uit de kalender . . . . . . . . en de 'CHAO HUA CHICH KUAN'

 

Ludi vermaakt zich met 'Valentines' de 'Chao hua chich kuan' en Koi;

ofwel: ezeltje prik, de 'cilinder die fantasie verbeeldt' en Geluksvissen.

Omtrent het jaar 180 tekent Ting Huan, een Chinees handwerksman die
lampschermen vervaardigt, op dat hij één van zijn schermen door de warmte
van de lichtbron ziet draaien en de verschillende afbeeldigen die er op
staan ziet hij daardoor tot leven komen.
Het is het feitelijk verslag van de eerste beschouwing van wat na vele eeuwen zou
uitgroeien tot de tekenfilm en vervolgens tot de film zoals wij die kennen - zijn era, en talloze tijdperken
daarna, is volmaakt gelukkig met het avontuur van de fantasie / de verbeelding die werd gestimuleerd door een enkel plaatje. Dat is iets waar ik even bij wil stil staan: terwijl Ting Huan al een bewegende geesteswereld ziet met een achttal beeldjes in een tamelijk willekeurige tijdspanne, zien we dat in de 19de eeuw ondertussen in de handboeken te lezen is dat de schokkerige filmpjes een vloeiende beweging zullen vertonen wanneer er minimaal 12 (beter 13) beeldjes per seconde te zien zijn; in de 'moderne' handboeken (Ja, hoor eens 'modern'?; da's nogal arbitrair als idee; maar goed.) zien we dat minimaal 24 beeldjes per seconde die 'vloeiende beweging' zullen laten zien - inderdaad, er is een helder verband tussen onze waarneming en onze ontwikkeling.

Deze douma-kalender De dichtgevouwen Douma kalender 2014 een ontwerp van Joop Visser laat u kennismaken met Douma Kalender 2014 van Joop Visser open met drie maanden op één blad verschillende aspecten van De Douma Kalender, een ontwerp van Joseph J. Visser uitgehangen met het jaaroverzicht geheel zichtbaar. de kulturele tradities die Europa, het 'Avondland' (mogelijk afgeleid van het Fenicische ereb = avond) met het Verre Oosten, het 'Morgenland' (van açer = ochtend) verbindt.


En ja, u hebt het helemaal goed gezien het - overigens onwaarschijnlijk eenvoudig - ophangsysteem maakt het mogelijk de kalender op verschillende manieren te gebruiken; en er zelfs al delen van uit te knippen om de filmpjes te bekijken, of de spelletjes te doen, terwijl het kalenderdeel geheel en al intact blijft.

KOI - de veelkleurige karpers.

 

Kin-Yu

De kenmerken wijsheid, geluk en doorzettingsvermogen werden in China en Japan aan de karper toegeschreven middels de volgende parabel (παραβολή): In de hoogste gebergten, aan de bronnen van de rivieren boven de stroomversnellingen heerste de gewelddadige Rode Draak, die angst en verderf zaaide. Een onverschrokken karper zwom stroomopwaarts, overwon de watervallen en stroomversnellingen en veranderde bij de bron van de rivier aangekomen in de Witte Draak - een kracht die staat naast of tegenover de Rode Draak.
De duiding van de 'tomeloze krachten der draken' - net als de 'Wrake Gods' - is ondoenlijk. Niets is zo oeverloos als het duiden van mythologie; welke godsdienst of filosofische stroming het ook betreft, iedereen zet de begrippen naar zijn hand - nuancering zou je dat kunnen noemen; veelal is het eind van het relaas: 'wij zijn goed en alle anderen fout' - wat na vele, vele eeuwen niet overtuigend is (in ieder geval voor mij, terwijl ik dan toch ook weer degene ben die daarmee niet zou willen insluiten dat dus àlle anderen wel erg dom moeten zijn; het zijn perspectieven waarmee we moeten leven - zoiets als zware storm).
De Chinese en Japanse taal zijn dan ook nog structureel zo totaal verschillend van ‘onze’ talen dat we erg gemakkelijk verwikkeld raken in (voor Chinezen en Japanners tamelijk domme, maar in ieder geval erg grappige) begripsverwisselingen; zo is het woord voor ‘karper’ een woord dat klankverwant (homoniem) is met het woorddeel ‘liefde’ in samenstellingen als ‘vaderlandsliefde’; overigens zijn zulke woorden zelden ècht één op één te vertalen, juist door de principiële taalverschillen.
Geschreven blijken de ‘kanji’ voor ‘karper’ of ‘liefde’ geheel verschillend te zijn - in de gesproken taal echter zijn het ‘lieve gezicht’ en de ‘karperkop’ makkelijk verwarbaar.
‘Kanji’ is overigens het teken dat wij als ‘letter’ zien; wij zeggen vaak ‘karakter’, maar het is letterlijk ‘de op-getekende voorstelling uit de Han-dynastie’ - mijn moeder die ruim 30 jaar in Indonesië leefde en er veel met Chinezen en Japanners omging kende het woord ‘kanji’ in de betekenis van ‘de taal van de geletterde Chinezen’, typisch voor het oeverloos onbegrip dat men voor elkaar en elkaars taal had (voor de 2de Wereld Oorlog was dan weer het 'grappig bedoelde 'hansi' dat stond voor 'koeterwaals'.

Keizerlijke Koi


Haiku is inzonderheid de behendigheid met zulke begrips(ver)wisselingen te kunnen spelen - van belang is daarbij ook dat in een zin de verschillende 'kanji' (overigens maar één van de drie onderscheide schrijfwijzen) niet uit elkaar worden gehouden middels de ons zo bekende spaties, maar aan één stuk door worden geschreven. Veelal wordt naast de ‘verbeeldende tekens’ (de woorden) een ‘verklaren beeld’ (een plaatje) gepenseeld - de kwaliteiten van de ‘verbeelding’ wordt in beide gevallen beoordeeld op de intrinsieke doeltreffendheid in de omgang met het penseel als zelfstandig uitdrukkingsmiddel - niet dus de penseeltechniek aanpassen aan het gewenste beeld en stofuitdrukking, maar eerder het omgekeerde: 'de lijn heeft haar eigen kracht en voedt daarmee de voorstelling'.
In Japan is de ‘Koi’ de karper die op het menu staat; de Nishikikoi is de siervis die wij ‘Koi-karper’ noemen. De ‘Hibuna’ is dan weer de ‘Goudvis’ (in al zijn uiterlijke verschijningen) en de ‘Goudvis’ is een kweekvorm van de ‘Giebel’, die weer familie is van de ‘Karper’.
Goudvis-vrouwtjes kunnen bevrucht worden door vrijwel alle karper-achtigen; maar, hoewel volstrekt natuurlijk, allemaal nogal ingewikkeld en op verschillende wijzen, waarbij soms wel en soms niet het genetisch materiaal van het vrouwtje dus in veranderde vorm voortgaat in ‘de nieuwe vis’.
Het moge duidelijk zijn dat de Chinese keizers zulk spelen met de wonderbaarlijke verschijningsvormen van hun oorspronkelijk Chinese vissoort tot een hofkunst verhieven - en de resultaten als ‘geluk en liefde’ waardeerden.

Kiezerlijke Koi

De Koi in Europa.

Zo’n honderd jaar na de tulpomania sloeg er wederom (en dat zou zich nog vele malen in allerlei vormen herhalen) een investerings-gekte toe, dit maal (±1740) werd het gevoed door aantekeningen van (onder andere) Linnaeus; en we kennen het nog/weer als het juist ('zojuist' in historische zin) weer teruggekomen gedoe over Koi; gekweekte, wild gekleurde goudvissen (om het ruw te zeggen), die tot fikse zwendel leiden.
Investeren in ‘exotica’ is natuurlijk altijd een geliefde bezigheid geweest. De vroegste kennismaking met verhalen over de wonderlijke, welhaast mythische, vissen van de Chinese Keizer rakelde, door de optelsom van factoren die bij ‘nauwelijks inzichtelijk investeren met durfkapitaal’ een rol spelen, de kacheltjes van de geld-waanzin flink op:
a. de mogelijkheid dat iemand met (liefst geheim te houden, en het allerliefst door ‘mijzelf’ te verwerven) wetenschappelijke kennis (in dit geval op het gebied van de natuurwetenschappen, met name de kennis van het in-kruisen van afwijkingen in soorten) doorslaggevende invloed heeft op het product - en dus de prijs.
b. de moeilijkheidsgraad van de toegankelijkheid: een geheime bron, een verafgelegen plek en het liefst dan naast door de krachten der natuur (zeestormen, draaikolken, monsters, oneindige woestijnen onder een alles verzengende zon, etc.) ook nog door een extreem wreed en sluw volk van krijgers verdedigd.
c. de status ten principale: dingen als het goud van ‘Inca-Goden’ (niet dat bereikbare goud en zilver uit Cornwall dat vooral veel hard werken met zich meebrengt) - grappig bijvoorbeeld dat vandaag de dag nog steeds mensen eerder naar Zuid - en Midden Amerika reizen om in het oerwoud iets van dat ‘goud’ mee te krijgen dan dat er drommen in de auto naar het zeer toegankelijke centraal Bulgarije gaan om daar de overweldigende en prachtig bewerkte goudschatten van Thraciërs en Kelten te bekijken.

Keizerlijke Koi

De Koi van de Chinese Keizer werden gekenmerkt door al deze aspecten.
Nu was de haalbaarheid van investeren in Koi dus nul komma niks. De Keizer was niet zo onder de indruk van 'anderen', dat is tenslotte de natuurlijke positie van een keizer, en dus had hij weinig redenen om zijn privé-hobby met anderen te delen - pardon, delen was zo wie zo niet de sterkste kant van zijn positie. En ja hoor dat maakte dus de aantrekkelijkheid voor de durf-investeerders alleen maar groter, ook al hadden die dus niets om in te investeren, anders dan de ronkende verhalen.
Zie daar de oorsprong van een aantal uitgaven met, dan ten minste, afbeeldingen van de Koi.
Om nu die afbeeldingen te maken waren er eerst oorspronkelijke plaatjes nodig, want niemand kon werken naar de natuur vanwege die keizer dus, eh, niemand dus behalve weer een Jesuit/missionaris die zelfs een rolschildering wist te bemachtigen (hij zat zelf in China aan die keizer - met enig succes toch - uit te leggen dat de keizer ergens toch mogelijk kwetsbaar was voor een hem onbekende God en werkte daarmee aan een ingang tot een durfkapitaal investering van de Jezuïten in China)
Geheel op z’n Jezuïts verdwijnt op welhaast mystieke wijze die rolschildering (en zelfs het briefje dat er bij zat om te bewijzen dat de rol in handen van de betreffende Jezuïten was geweest) meteen nadat ‘reproducties’ zijn gegraveerd, die vanaf dat moment dus het enige product waren waarin men zijn geld kon steken (één zo’n verzameling prentjes leverde in onze eigen tijd rond 1990 bij een 'veiling' (waarvan nooit duidelijk is geworden of hij ook echt heeft plaatsgevonden) tussen particulieren zo’n 180.000 Euro op)

Koi uit China

In de in het duurste (waarschijnlijk Scandinavisch) kalfsleer gebonden boeken werden de prenten met de hand ingekleurd en met goud en zilver opgehoogd. Er is binnen de buitengewoon kleine oplage geen exemplaar waarin eenzelfde aantal prenten zit. En meteen na deze eerste oplaag is de productie stopgezet en zijn de platen vernietigd (in die tijd uiterst ongebruikelijk - en mogelijk wel degelijk eerder mythe dan waarheid) om de vraag naar een nieuwe uitgave (uiteraard met succes) te stimuleren; die uitgaaf werd overigens ook weer een merkwaardig niet geheel afgemaakt project met verschillende aantallen prenten in de weinige bestaande boeken.
Alleen enkele zeer bijzondere collecties bezitten een exemplaar.

Eenzelfde verhaal is te vertellen over de methoden tot verkrijging van een voor een ondersoort van de goudvis kenmerkende tekening; om te beginnen zijn het niet allen goudvissen en verder is niet alleen sprake van kruisen van exemplaren, maar ook van bewerken met chemicaliën en het in-kruisen van ziekten.

zeer oude Koi soort

In z’n algemeen een erg schimmig gebied waarmee dus al sinds ±1730 van China tot Amsterdam grof geld verdient en verloren wordt. En waar je je voor je eigen veiligheid beter niet te diep in kan begeven - wat het dus weer aantrekkelijker maakt voor een bepaald soort geld.
De voor ‘Nederland in het wild’ bijzonder grote groep van zeer opmerkelijk grote en kleurrijke exemplaren van goudvissen in de tamelijk brede en voorname sloot rond de begraafplaats net buiten de kern van het oude Franeker is al weer lang verdwenen.

Een reeks tekeningen/bewerkte foto's voor een fanakistiskoop
Blad twee van de Drukkerij Douma Dokkum Kalender met 'de Fenakistiskoop van Joop' (ter ere van zijn Schotse wortels - of eigenlijk) vooral om uit te vinden of je een (teken)filmpje kunt maken met slechts relatief op elkaar volgende beelden.
Eerst de link naar het filmpje van de fanakistiskoop bekeken in de spiegel en met een digitale camera opgenomen door de sleuven - als die er inderdaad in de juiste snelheid voorlangs gingen.

https://www.facebook.com/photo.php?v=571177292964247&l=7884124757961817584

Het is een heel wonderlijke techniek waarmee getekende voorstellingen tot leven kunnen worden gebracht door middel van op een ronde plaat aangebrachte, min of meer op elkaar afgestemde tekeningen; die schijf dan in rotatie en tegenover een spiegel bekeken door sleuven die eveneens in de plaat zijn aangebracht (net zoveel als er plaatjes zijn) laat de tekenigetjes 'tot leven' komen. Het grappige is dat ook plaatjes die in het geheel niet tot één cyclus van prentjes behoren tot een gezamelijke beweging kunnen worden gebracht, op voorwaarde dat onze hersenen een 'verhaaltje' / een samenhang kunnen maken uit het geboden materiaal. In dit geval heeft de ontwerper ter meerdere feestvreugde op de 21ste Juni in Schotland (the International Ceilidh) enige niets met elkaar te maken hebbende Schotse dansers in afbeeldingsproportie en bewegingsvolgorde zo achter elkaar geplaatst dat een sabeldans 'gezien wordt'.

Vervolgens de Schotse zwaarddans in een computer-animatie (technisch mogelijk gemaakt door Jacob Baars): de 'Ghillie Callum'

"En wanneer hij een wee drop had gehad danste hij de Ghillie Callum zonder een zwaard te raken" vertelde mijn moeder trots, maar vooral om te benadrukken dat haar 'piper' een trefzeker chirurg was in haar veldhospitaaltje op Java in 1945/'46.

Met enig geknutsel kunnen we van de Douma Kalender 2013 een 19de eeuwse 'Zoötroop', een 'Fanakistiskoop' en nog veel meer speeltuig maken (zoals een vissenkom waaruit visjes te vangen zijn (als de bijgeleverde Koi voorzien worden van een paperclip en er een hengletje met een magneetje voorhanden is - 1950 speelgoed kortom).
Uw ontwerper maakte onderstaand met wat extra karton, plaksel een mes en een schaar - en een beetje handvaardigheid dus.

Zoötropen en andere met de filmhistorie gerelateerde

een ZOÖTROOP is een cilinder met een cyclische reeks voorstellingen die tot 'leven' komen door tijdens het draaien door de erboven gemaakte sleuven te kijken.

De Zoötroop  van Joop, staand op zijn fanakistiskoop

Inkijk in de Zoötroop van Joop

Een inkijk in de Zoötroop van Joop tijdens het geknutsel

De werktafel in volle glorie

Ondertussen zijn er vijf kalenders volledig ten uitvoer gebracht. Dat wil zeggen dat in enkele privé collecties het ‘Ezeltje prik’, de fanakistiskoop en de twee ‘Zoötropen’ (de vroegste vorm ervan tevens het ‘Visspel’) geheel in volle glorie ‘te pronk’ staan. Door gebruikmaking van nogal verschillende sier-papieren hebben ze alle een ander karakter gekregen.

Deze laatste, in een privé collectie in Engeland, is tot stand gekomen met als sierpapier collages gemaakt van uitgeknipt illustratiemateriaal van Brian Froud in het boek: ‘Lady Cottington’s Pressed Fairy Book’; tekst van Terry Jones - overigens uiteraard niet gebruikt; uitgave Pavilion Books Limited 1994.

Joop's Hollandse Haiku:


- Maan in wolkengat - _ Langs winterse waterval, Klapwiekt een vogel.


Chinese lampeglazen uit de collectie van Atelier It Plein 19 z.g. 'achterglas-schilderingen'

Chinese achterglasschildering met voorstelling van dames op een waranda

Vogel op tak, een Chinese achterglassschildering voor een lamp

dame bespeelt tokkelinstrument; een achterglasschildering uit een lamp

Chenese achterglasschildering voor lamp

Chinese achterglasschildering met natuurtafereel

Chinese achterglasschildering met plantenvoorstelling

Vogel op bloesemtak; een chinese achterglasschildering in grisaille uitgevoerdtak

Voorstelling van berglandschap in China op een glas uit een lamp in de achterglasschilder-techniek

 

Een detailafbeelding van dingen die aanleiding geven te denekn dat je met de visjes dus een heel leuk filmpje kunt maken

 

 

 

museum of missing and older pages

HOME
naar de kalender van het jaar:
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014