HOME
naar de kalender van het jaar:
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

The Jumpy Calendar of 2008
2008's Springertje
Jouer à Saute-mouton en 2008
2008 Springmäuse
 
prent Darina Peeva

KONIJNEN op het HAZeNPAD

een onderwerp uitgediept als gevolg van een intensieve samenwerking tussen de kunstenaars DARINA PEEVA en JOSEPH J. VISSER.

 

RAURAKL: scheldwoord in Nieder-Oesterreich; HORNED HARE; LEPUS CORNUTUS.

Bij dit verschijnsel is sprake van verhoorning van lichaamsuitstulpingen. Oorspronkelijk bekend bij konijnen en hazenpopulaties - en ook veel andere dieren - in Amerika. in de honderd jaar na de ontdekking van Amerika door Columbus is er zoveel contact met de beide werelden dat het virus Shope Papillomavius de oversteek definitief gemaakt heeft en, na een eerste referentie in 1517, in 1599 worden de uiterlijkheden beschreven en afgebeeld bij de mens. Konrad Forer neemt het onderwerp in 1563 reeds op in zijn:
'
HISTORIA ANIMALIUM LIBER I - DE QAUDRUPEDIBUS VIVIPARIS'

 

ZAKARIA IBN MUHAMMAD AL-QUZWIN (1203 - 1283) is de auteur van de:
KITAB 'AJA AL-MAKHLUQAT WA-GHARA 'IN AL-MAWJUDAT
(Wonderen van de schepping en mirakuleuze aspecten van levende wezens)
Hij vermeldt hierin een 'enkelgehoorn dier' dat door latere copiisten 'Al Miradj' wordt genoemd; de juistheid daarvan wordt betwijfeld, maar het is als zodanig de eerste vermelding van de 'Gehoornde Haas'


Al bij de vroege Egypteneren vinden we afbeeldingen, teksten en gebruiken met hazen/konijnen in een varieteit van rollen, van gezellig beest tot mythische god. In iedergeval is de haas daar (en op vele andere plaatsen der aarde mogelijk vroeger, maar zeker later) geassocieerd met de schijngestalten van de maan. Die haas is dan ook androgien; met de wassende maan mannelijk en met afnemende maan vrouwelijk.
Opmerkelijk is dat pas de middeleeuwse voedselovervloed in West-Europa het bij de jacht verzamelen en opeten van pas geboren haasjes/konijntjes toestaat. Beroemd wordt in die tijd deze lekkrnij onder de naam 'lamprei' ('het lamprei', niet te verwarren met de vissoort, 'de lamprei' of zeeprik). Kennelijk was de angst om daarmee het voortbestaan van de soort - gegarandeerd door de spreekwoordelijk vruchtbaarheid die daarvoor nog een goddelijke gave was en reden om de jonge en verlaten dieren onder bescherming te plaatsen van o.a. Artemis, te bedreigen geheel weggeebt.
Dit zal in de historie der mensheid een vaker voorkomend fenomeen zijn dat de mens zelf overigens jammerlijk zal moeten bekopen, ook al is dat overigens een geheel buiten ieder bijgeloof of geloof liggend feit dat met zogenoemde 'boeren-logica / gezond verstand' zeer wel te keren is.

Een zeer opmerkelijk soort afbeelding die ook nauwelijks met een andere diersoort te bedenken is is het 'symbool van de drie hazen', dat in vrijwel iedere cultuur voorkomt. Al dan niet toevallig langs de zijderoute zijn er objecten bekend, van de plafondschilderingen in de Buddhistische grottempels in Mogao in China,via Iraanse munten en centraal-ornamenten in gedreven schalen, tot bolvormige houten knoopversiering op de ontmoetingen van de overspanningsribben in dakconstructies in de kathedraal van Exeter, en in tal van plekken onderweg.
Belangrijk onderzoek op dit gebied is gedaan (en gepubliceerd) door kunsthistorisch onderzoeker Sue Andrew, documentair fotograaf Chris Chapman, en archeoloog en historicus Tom Greeves in hun 'Three Hares Project'.

Er zijn over de gehele wereld de wonderlijkste verhalen over het 'gewone' konijn,
waarbij we steeds moeten bedenken dat het verschil tussen konijnen en hazen niet altijd voor iedereen en overal duidelijk is of is geweest.

De koperen vormen zijn door Joseph J. Visser gegraveerd om dienst te doen als folie-preegvorm op de kalenderbladen.

January

an early chinese goddess had to flee her malignant husband &

therefore went to live on the moon, well assisted by moonrabbit

he would be mixing her the elixer of immortality

February

before leaving the earth buddha summond all animals before him

twelve came to bid him farewell, these were to give names to the cycle of years

rabbit was the fourth to arrive -
it is diplomatic and peace-loving

March

rabbits have the gift of Aphrodite, goddess of love, in great abundance

men would give their male or female lovers a rabbit as love token

rabbits eating symbolize the transformative cycle of live, death and rebirth

April

for an old beggar monkey gathered fruit, otter gathered fish & jackal pilfered a pot filled with milk-curd plus a lizard

rabbit only finding grass threw himself on the man's fire - Indra rewarded this by transforming it into moon

May

celtic shape-shifter Eostre is the moon-goddess, she has mysthical powers over death, redemptiobn, & resurection

when winter turns into spring in the rabbit burrows the animals commune with the spirit world

June

great huntsman Bowerman disturbed shape-shifted lady-rabbits

a young lady took revenge leading him and the hounds through a bog &

turning them into the stone piles now known as Hound Tor ¶ Bowerman's Nose

July

when in Somerset you would see a rabbit* in the village streets a fire may come

in 1875 one were to set matters right by spitting over one's shoulder & say

"hare* before, trouble behind; change ye, cross, & free me"

August

Cornish fisherman would never say the name aloud, nor take rabbits* aboard

in Dorset trouble was ahead if one's path was crossed by a rabbit*

touch each shoulder with your finger & say: "hare*, hare*, god send thee care"

September

Holda, a teutonic girl you may have found in the history of 'Kopperen'

was as the leader of the Wild Hunt followed by a procession of rabbits or hare bearing torches

they 'knew the weather'

Oktober

in the Quinché Maya holy book Popol Vuh you will find a rabbit-scribe near to an old god,

the same rabbit is on a classic Maya funerary vase

scenes with rabbit-scribe seem to be from the underworld

November

in africa Moon sent her devine messenger down to the people on earth:

"tell them that just as the Moon dies & rises again, so shall you"

wrongly bestowing mortality it is to lead the dead to the afterlife since

December

between all rabbits the white rabbit of Lewis Carroll is most famous

as rabbits so easily relate to Moon-Time, Life & Death, and The Underworld

this poor and time-obsessed animal is to guide Alice in the underground-world

voor een essay over 'Kopperen':

http://www.itplein19.nl/horn/pagtekst/artNL.html


"Grote Compositie" is een ets van Darina Peeva

Ik was een jonge maagd - of grijsharige koningin

of ook een strijder - te zelfder tijd

vliegend tussen vogels - of vlietend op de stroom

stilletjes onder golven - doodstil tussen de vis

Zo goed ik schreidt met vaste tred - zo spartel ik door ondiepten


ets: Darina Peeva

Verantwoording:
 Drie, vier duizend jaar is er al een besef dat tekens in taal en beeldende kunst voortkomen uit pogingen tot bewerking van de realiteit ten einde tot een vast stelsel van begripsbepalingen te komen.
Anders dan in muziek komen tekens - de vormende delen - van beeldende kunst en, vooral, taal niet in eerste aanleg voort uit primaire uitingsdrift. Voor zover dat al ooit zo zou zijn geweest is dat zo resoluut verdwenen onder druk van sociale functies dat, ondanks pogingen van bijvoorbeeld enkele 'vijftigers', abstractie (dat is nogal iets anders dan vrije associatie; ik bedoel hier de abstractie zoals we die van de wiskunde kennen) dan ook geen grote kracht van taal is.
Terwijl we constateren dat taal bezweken is onder sociale druk, zien we dan ook niet dat ontwikkeling, zoals bij muziek, uit het gebied zerlf voortlomt. Aldus is taal ­ ik heb de stellige indruk vooral in Nederland, waar we een na-oorlogse totale heroriëntering als in Duitsland in de kringen van b.v. Bachmann , Enzensberger en Grass ­ en dat geldt in steeds sterkere mate ook voor litteratuur, geen kunstvorm, maar kunstnijverheid.
Ontwikkelingen bevinden zich vrijwel alleen in het sociaal nuttige.

Ten einde een aan andere individuen over te brengen controle te hebben over de kwaliteit van de begripsbepalingen relateren we die aan elkaar in een in zichzelf geordend systeem. Daarbij verliezen we graag uit het oog dat herkenning van het systeem en de in zichzelf geordendheid daarvan geheel afhankelijk is van het menselijk vermogen in bepaalde relatie; dat ontstijgen zou excentriek zijn.
We konstateren maatschappelijke druk om nu eendere normatiek los te laten op (vooral) muziek en beeldende kunst: ze zouden bervreemden; bij de toekenningen van de Turner prijzen blijkt overigens dat juist dat beeldende kunst excentriek maakt.
Filosofie kent een welhaast perfide genot in het bewegen op het overblijvend speelveld. Uit alle culturen zijn pogingen bekend om het hoogst bereikbare te dienen middeld taalspel
Zo zijn er meer of minder serieuze vormspellen als ABRACADABRA (driehoek en vierkant) en denkoefeningen van qabbala tot riddle.
 De internationaal bekende kunstenaars Darina Peeva en Joseph J. Visser bewegen zich als onderzoekers van de middelen teken en taal in het werkgebied van de kunsten. De Bulgaarse beeldende kunstenares Darina Peeva, die als grafica en schilderes ook in Oostenrijk werkt, heeft als deel van haar bagage de mythische wereld van Orpheus en Euridice, de Thracische cultuur en de ontwikkelingen in Zuidoost-Europa met de relatie tot Turkije en krachtige sporen van vele, soms zeer beladen politieke jaren. De Nederlands/Britse kunstenaar, componist en schrijver Joseph J. Visser vindt zijn wortels in de Pictisch-Keltische wereld van Fand en Mananan, het (daar vaak dwars op staand) West-Europees renaissance-denken en de daarmee samenhangende eeuwen van diverse vormen van kolonialisme en neo-kolonialisme (door hem geduid als 'volksverhuizingen van de jongste tijd').  Met de wilde sprongen van de/het mythische haas/konijn (soms zelfs in één zin verwisseld voor elkaar) begint een zwerftocht door de literatuur van bekendere kulturen.
Het onderscheidingsvermogen dat we nodig hebben bij de omgang met elkaar noopte ons er soms toe om feitelijk te proberen te 'lezen wat er staat'; niets meer en niets minder (: 'voor zover dat bestaat').
Maar dat onderscheidingsvermogen kan er ook toe dwingen te kijken naar wat er onder omstandigheden en in de tijd kan zijn bedoeld met 'diezelfde' woorden; met die tekens en die taal als bewerking van een realiteit.
Darr begint begripsbepaling die voortkomt uit de context waarin litteraire uiting groiet, met vertalersvragen als: "Hoe leiden de op straat geleerde uitdrukkingen van Roma en Sinti naar een woordkeus, in vergelijking tot de woordkeus van de zingever van Haftera rol-delen die wegkwamen uit het getto van Lodz, of Koran teksten en woorden uit de Orthodoxe bijbel van Roemenië en Bulgarije, meereizend in de landverhuizingen van deze en / of vroegere tijd.
 Tegen zulke achtergronden is de kalender van dit jaar tot stand gekomen. Uitgangspunt was het besef dat het natuurlijk zo is dat teken en taal bruikbaar zijn bij communicatie, maar dat niets verzekert dat interpretatie van elementen in iedere tijd en omstandigheid onverstoord blijft. En schuilen nu juist niet daar de uitzonderlijke krachten van de kunsten!
Gestechel over 'wat er staat' is van alle tijden en leidt niet altijd en voor iedereen gelijkelijk tot 'waardigheid', een begrip met een ongemakkelijke inhoud waarvoor - met inbegrip van de moeilijke nuances - nadrukkelijk ddor de kunstenaars Darnina Peeva en Joseph J. Visser wordt gestreden.

 Een constatering:

Samenleven, een gegeven waaraan niemand ontkomt, en een toestand van groepenverenigend verband, waarin uit de aard der zaak geen enkele groep - zelfs die met de grootste meerderheid - het recht kan nemen normen op te leggen aan alle geledingen en of individuen, is het onstijgen aan individuele begripsbepaling.
Daarbij helpt de idee dat 'leren' en 'weten' twee begrippen zijn die elkaar beurtelings volgen, als het in- en uitademen waartoe ze behoren.

Nadenken is geen hobby voor idealisten maar zou een levensvoorwaardelijke bezigheid voor iedereen moeten zijn.


Collage Joop Visser

In de vergaand stompzinnige discussies die al enige jaren in Nederland gaande zijn waarbij 'iedereen' schijnt te weten over wat er zich in andermans cultuur zoal afspeelt,
leek het niet meer nodig veel te vertalen.


bovenstaand roldeel is, gelukkig, in mijn bezit en komt uit Lodz; ook daarbij heb ik mogen merken dat er conclusies aan worden verbonden die niet altijd op de feiten zijn gebaseerd.


penseeltekening Joop Visser
HOME
naar de kalender van het jaar:
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014