HOME
naar de kalender van het jaar:
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

KALENDER van het oude volk

UN CALENDRIER des Anciens

A CALENDAR of the Ancients & Antiquity

KALENDER des Altertums

2002

 

Ljocht en Lûd binne wol de wichtichste eleminten in ûs ûnthâld.
It Ljocht oer it lânskip, mei it skoad fan wolken en it rûzjen fan'e wyn.
En hokker dan de doarpsklok die 't de tiid werom bringt.
As bern fan'e stêd wie der gauris it wûnder fan boartsjende klokken fan it klokkespul.
Je tochten noait oer de man die spile; it wie part fan ljocht en lûd: fan libben.

Licht, geur, smaken, kleuren; ze zijn zo eigen aan een bepaalde streek,
dat we slechts een heel klein beetje ervan al levendige herinneringen oproept.
Zoals 'landschap' bij schilderkunst hoort, hoort 'soundscape' bij muziek.
Iedereen heeft zijn verinnerlijkte soundscapes;
de ritmes, toonstructuren en toonhoogten die horen bij de 'thuis'geluiden.
In onze persoonlijke soundscapes spelen klokken een belangrijke rol.
De, zo vaak te laat, luidende klokken, wanneer we speelden in de velden;
en zijn er mensen zonder bijzondere herinneringen aan de speels voortrollende
nootjes die neerdalen van een carillon?
Carillons zijn zozeer deel van onze soundscapes, dat we zelden hun muziek
toeschrijven aan de mensenhanden van de musicus die ze bespeeld.
Toch denk ik dat velen het verschil waarderen tussen de mechanisch
gespeelde kwartier wijsjes en de verfijnde nuancering die er kan zijn
wanneer een beiaardier, als bijvoorbeeld Auke de Boer op de beiaard van Dokkum,
composities en bewerkingen van bestaande liedjes met de hand speelt.

The light, flavours, smells, colours;
they can be so characteristic for a country, that only one tiny bit of it
can bring vivid memories to the mind.
As painting knows 'landscape', music has its 'soundscapes': in fact
we all know soundscapes; the rhythms, tone structures and precise pitches that
make the sounds of 'home'.
In these personal soundscapes an important part is for the bells.
Bells that sounded (usually late) when we were playing in the fields.
And could there be anyone without the enchanting recollection belonging to the
playfull following of notes coming down from the local carillon.
These carillon sounds are so much part of our soundscape that we hardly ever
personify them. Yet, there is every reason to recognize a fine musician when
he is the one that refines our memories.

*

In iedere maand-zak: stukjes geconcentreerde muziek, zuivere kleur en hier en daar tekst. Al die elementen zijn geïnspireerd op Spaanse balladen, of romances, en die hebben een grote invloed ondergaan van de Arabische- en de Romacultuur.
Daarvan kennen we vooral de zogenaamde 'flamenco', maar ook de 'villancicos' die in de loop der eeuwen de basis werden voor de Maria zangen en Kerstliedjes.
De 'ropmances' werden vanaf het begin van de boekdrukkunst op losse vellen gedrukt en verspreidt: de 'vliegende bladen'; ze waren enorm populair. Er is zelden een auteur bekend en ze behoorden al eeuwen voor ze hun eerste druk beleefden tot het orale cultuurgoed.
De reis van sommige melodieën en verhalen is heel avontuurlijk en vaak geheel onnavolgbaar.
In deze kalender hebben we dat gestalte gegeven in de afbeelding van een beroemd silhouet: de schaduwspelfiguur 'Rijpaard en Knecht'. Dit was een speelpop van gekleurd kamelenleer, die thuishoort in een lange traditie van Hindoeïstische schaduwspelen (ook bekend in Romakringen), zoals ze worden beschreven in de Mahâbhârata. Dit Epos werd, in de oudste vorm die wij kennen, opgetekend in de periode van 400 vóór tot 400 ná Christus. Specifiek déze figuur maakte deel uit van de vondst van meerdere schaduwpoppen die Paul Kahle deed in 1909 in de Nijldelta. Korte tijd schitterden zij in de naar hem genoemde collectie in Halle (Duitsland), om daarna onvindbaar te worden. Dit is geen zuivere afbeelding naar het origineel (dat immers onvindbaar is), maar een bewerking naar een reproductie van één van de negen afbeeldingen die Wassily Kandinsky maakte voor de Almanak van 1912: Der Blaue Reiter. Ook die waren weer niet naar het origineel, maar naar reproducties in het tijdschrift 'Der Islam'.

Beiaardmuziek voor de maand:


januari
februari
maart
april
mei
juni
juli
augustus
september
oktober
november
december

Stadsbeiaardier Auke de Boer speelt
Premiere van Carillonmuziek van Joop Visser
op de
Beiaard van Dokkum
Koppermaandagconcert
Op Maandag 7 januari 2002:

van 16.00 uur tot 17.00 uur zullen op de
beiaard van het Stadhuis te Dokkum,
14 nieuwe composities klinken van componist/beeldend kunstenaar Joop Visser uit Easterlittens.

De 'airs de caractère' (beschrijvende muziek, gebruikt in de balletten aan het Franse Hof om de entree van verschillende karakters uit te beelden) werden geschreven als onderdeel van de 10e kalender van drukkerij douma dokkum,die in 2002 zijn 100 jarig bestaan viert. De hier uitgebeelde specifieke karakters zijn de verschillende personages die voorkomen in Spaanse balladen en romances uit de 15e & 16e eeuw, en figuren uit het leven van de Cid.

Joop Visser (Sneek, 1946), ingeschreven in het Register van Nederlandse Toonkunstenaars, schrijft vooral pianomuziek, stukken voor mechanisch-speelwerk en muziek-theaterspelen. De '14 canzones voor carillon', die vandaag in premiere gaan, werden voor een handbespeelde beiaard geschreven.

Auke de Boer (1954) studeerde orgel bij Jan Jongepier en carillon bij Bernard Winsemius. Hij is beiaardier op het carillon van het stadhuis in Dokkum en op de Akademietoren in Groningen, organist van de Grote kerk in Dokkum en muziek docent in Drachten en Buitenpo

De oudste, en nog altijd meest verspreide functie van klokken is de signaalfunctie, met ondermeer het aangeven van het uur door het juiste aantal slagen. Doch algauw werd de noodzaak gevoeld om de uurslagen van de uurklok aan te kondigen door een zogenaamde 'voorslag'. Het woord betekent letterlijk "Wat voor de uurslag komt". Zo werden de inwoners attent gemaakt op de naderende uurslag.

Dit concert is de'voorslag' voor het Kopperfeest van
Friese drukkers in 2002 in Dokkum bijeen.






De eerste klokken voor een beiaard kwamen in Dokkum in 1615. Het waren er 14, gegoten door de broers Jean en François Simon uit Lotharingen. Volgens het raadsverslag van 12 augustus 1615 zouden de nieuwe klokken met de al aanwezige 'voorslag' "een dubbeld octave" moeten volmaken.

Volgens de archivaris Keikes zou de beiaard in 1718 gerestaureerd zijn; De Jong in "Dokkum, bolwurk fan it noarden" schrijft dat op 25 september 1718 een geheel nieuw klokkenspel in gebruik wordt genomen.

In zijn reisverslag van 1710 schrijft de heer Von Uffenbach nog nooit zo'n slechte klank van een klokkespel te hebben gehoord. Mogelijk is de uitdrukking 'praten als het Dokkumer klokkespul' voor onsamen-hangend spreken, daaruit gevolgd.

Het verschil tussen de klokken in de 'oude' en in de 'nieuwe' stemming kan daar een verklaring voor geven; en zelfs de 'nieuwe' klokken zijn dan natuurlijk ook al meer dan 100 jaar oud.

In 1837 moest men besluiten de ganse beiaard te verwijderen.

Naar aanleiding van het 1200 jarig bestaan van Dokkum werd in 1955 een nieuw instrument gebouwd door Van Bergen uit Heiligerlee, maar ook dat voldeed niet. Vanaf 1983 hangen er de 47 moderne, hoogwaardige speelklokken van Petit en Fritsen uit Aarle-Rixtel.

Op weg naar de speelkamer boven op het dak van het stadhuis, onder het koepeltje waarin de klokken vanaf beneden duidelijk zichtbaar hangen, kom je nog het kastje met oude kartonnen speelboeken tegen van het mechanische speelwerk, dat nu vervangen is door een mechanisme dat door een computer wordt aangestuurd. Maar het carillon van Dokkum verdient voor alles roem door helderheid en zijn mogelijkheid om zelfs tot fluweelzacht te klinken in de handen van zijn huidige beiaardier.

Kom drink van mijn melk en tast naar mijn kazen
HOME
naar de kalender van het jaar:
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014