BUIKSPREEKKUNST

VENTRILOQUI

BAUCHREDE

VENTRILOQUIST

Joop Visser © voor drukkerij douma dokkum

2000

(keuze, vertalingen en tekstbewerkingen in deze bloemlezing van 'sleutelteksten tot het moderne denken' eveneens van de ontwerper;
in deze kalender staan ook teksten van anderen; aan hen is toestemming gevraagd,
het © rust bij de betreffende dichters)


ÊKAL TIRÂNI

HET PALEIS VAN DE DARMEN

IN URUK HUIST GILGAMESJ, DIE NIEMAND KENT DIE STERKER IS.
ZIJN KRACHT IS
SLECHTS TE VERGELIJKEN MET DE KRACHTEN DIE HET UITSPANSEL TESAMEN
HOUDEN:
"TREKT OP TOT URUK; DOE VAN DEZE GEWELDENAAR VERHALEN."

OP DIT VADERLIJK ADVIES TREKT DE JAGER OP TOT GILGAMESJ. BIJ URUK AANGEKOMEN ROEPT HIJ: O, GILGAMESH, MEESTER VAN URUK, ER IS EEN MAN GEKOMEN UIT DE BERGEN; HEM BEHOORT DE KRACHT VAN HET HEELAL; ZONDER RUSTPLAATS ZWERFT HIJ DOOR DE BERGEN, WAAR HIJ DRENKT MET HET WILD EN DE DRINKPLAATSEN BESCHERMT. IK DURF HEM NOOIT TE NADEREN; DE VANGKUILEN DIE IK HEM GROEF GOOIDE HIJ DICHT, MIJN NETTEN RUKTE HIJ UIT DE GROND. HET WILD UIT DE BERGEN, DE DIEREN VAN DE STEPPEN LEIDDE HIJ WEG WANNEER IK HEN TRACHTTE TE BEJAGEN.

GILGAMESJ ANTWOORDT DE JAGER: GA EN NEEM EEN HETAERE MEE DIE, TUSSEN HET WILD AAN DE DRENKPLAATS, HAAR GEWAAD AFDOET, HAAR WEELDERIG LIJF ONTSLUIERT. ALS HIJ HAAR ZIET ZAL HIJ HAAR BENADEREN EN ZICH VERVREEMDEN VAN HET WILD VAN ZIJN STEPPEN.
ALDUS KOMT ENKIDU, KIND VAN DE BERGEN, MET ZIJN GEZELLEN ZICH VOEDEND MET KRUIDEN, TESAMEN MET HET WILD AAN DE DRENKPLAATS EN SMAAKT ER HET GENOT VAN HET LEVENDE WATER.

WANNEER DE HETAERE HEM ZIET, DE GIGANT VAN DE EENZAME STEPPE, WEET ZE:
DEERNE MAAK UW BOEZEM BLOOT EN OPEN UW SCHOOT, LAAT HEM UW WEELDE GENIETEN!
ZIJ AARZELT NIET OM ZIJN LIEFKOZINGEN TE AANVAARDEN EN SPREIDT VOOR HEM HAAR GEWADEN UIT;
ZO LEERT ZE AAN HEM DIE UITZONDERLIJK IS, DE VROUWELIJKHEID KENNEN WANNEER HIJ HAAR OMHELST:

ZES DAGEN EN ZEVEN NACHTEN.
VERZADIGD VAN HAAR BEKORING WIL HIJ TERUGKEREN TOT HET WILD; DÀT ECHTER VLUCHT!
VOOR WAT HIJ DAAR VERLIEST HEEFT HIJ NU DE LUISTER VAN HET INZICHT.

LAAT KNAPEN DE CIMBELS SLAAN,
LAAT DEERNEN MET WEELDE EN WELLUST DE VREUGDE BEDRIJVEN:
DE STERKSTE BEN IK: IK VOEL MIJ IN STAAT AAN HET NOODLOT TE TORNEN.

EERLIJK WERK
FA-T'AN (Joop Visser vrij naar Bernhard Kalgren)

Jij, Tsjen-Tsjen, snijdt twijgen van de wilgen

en vlecht er matten van om de rivier te leiden

Het water van de rivier is helder en rimpelig

Als jij niet zou zaaien en oogsten

Hadden we dan 800 schepel rogge?

Als jij niet zou stropen en jagen

Zagen we dan dassenvellen op kasteel erven?

Zo'n edelman . . . .; nee,

die laat zich zeker geen vruchten van luiheid smaken!

HET GELUK VAN DE LANDARBEIDER

QI YUE (Joop Visser vrij naar Arthur Waley)

Dan wordt het brandhout schaars

En in de negende maand komen de jassen tevoorschijn

In de dagen van de eerste maand bijt de vorst

met in de dagen van de tweede maand een gure wind

Zonder pels, zonder serge

Hoe zou dan het einde van het jaar eruit zien?

De dagen van de eerste maand zijn voor de jacht:

De vellen van vossen en lynxen

Zijn de bontjes voor de baas

De dagen van de tweede maand zijn voor de samenkomsten

en de vereffening

Pinken kunnen we behouden

Varekoeien zijn voor de landheer

In de zevende maand zwermen we uit

Om in de achste maand te werken voor de heer

Dan heb je in de negende maand een dak boven je hoofd

Waaronder in de tiende maand een krekel tsjirpt

en waarin je ieder gat moet stoppen

om de ratten uit te roken

Ramen dicht, deuren dicht;

Kom vrouw, kom kind,

de jaarwisseling is op handen

Kom binnen in de veiligheid van dit huis

Gedichten van Dorine Spoel

-

de spiegel van water brak
wat een wak was wist je niet
ook het op hol geslagen paard
van de groenteman zag je niet
je hoorde ijzer op steen
een kletterend geraas

maar onder water was het stil

-

tussen de regels door
tel ik de stenen van de muur
één, twee, drie

de voegen volgen de weg
onderbroken door de spijker
die jij ingeslagen hebt

-

jaren heb je daar gelegen
onder stapels stof en herinneringen

ik heb gezwegen, geen geluid gemaakt
tot jij mij vond
en je blauwe tekens op mijn lichaam schreef

-

de kamer

de kamer was niet langer van steen
begroeid met wilde roos die
met al haar vragen de voegen in mijn huid
beklom heen en weer geslingerd
tussen vloeibaar marmer van de schouw
en het vlammende geel van vuur likte
zij de muren licht tot licht

onvermoeibaar klom zij voort op
zoek naar vlees en vrouw en antwoord
op haar vele vragen haar doornen
klampten in mijn vlees een schreeuw
van stenen spatte weg haar bloemen
bloeiden roder dan mijn huid verdragen kon
voelbaar kwam ik in haar klauwen

de kamer werd van hout en huid en haar

-

was

boven de warmte dragen
roestige ijzeren palen
flinterdunne lijnen

geen donkere schaduw
wil ik werpen op de tuin
die met oude muren speelt

geen bungelende knijper
kan mij verleiden te hangen
tegen het wolkenloze blauw

liever lig ik loom en vochtig
in het groen te wachten op

vannacht onder de sterren droog ik
en vouw morgen mijn tranen op

-

de wereld ligt in tweeën in de blauwe kast
zij trilt bij iedere stap die ik zet
ik pak de helften vast, negeer het blauw
en begin

-

het was tijd
voor de theepot
om te vallen
ik riep de scherven
achterna

daarna vroeg ik
de stilte om
op blote voeten
over de resten
te lopen

theeblaadjes kreeg
ik als toekomst

-

laat je geboren worden
we spreken niet over de dood

niets is perfect, de zwarte stilte
met fonkelende sterren
de maan die plaatselijk de zon verduistert

-